Việt Hoàng


Tổng thống Ukraina bị truất phế: bài học nào cho nhà cầm quyền Hà Nội và phong trào dân chủ đối lập
Ukraina nằm sát cạnh anh khổng lồ Cộng hòa Nga (Courtesy of The Economist)
Đúng như chúng tôi đã dự đoán một tháng trước đây rằng tổng thống Ukraina có thể bị hạ bệ một lần nữa. Khi đó, hầu như mọi người đều không thể nào tin được rằng một tổng thống đương chức với cả một bộ máy nhà nước hùng mạnh, thậm chí quân phiệt như Ukraina lại có thể bị hạ bệ bởi các cuộc biểu tình ôn hòa của người dân. Thế rồi chuyện gì đến cũng phải đến, ông Yanukovich phải bỏ của chạy lấy người, để lại một ngôi biệt thự cực kỳ xa hoa và lộng lẫy, để lại một đất nước kiệt quệ và hàng trăm xác người. Ông ta đang bị truy nã gắt gao để ra tòa và chịu trách nhiệm cùng với bộ trưởng nội vụ về cái chết của gần 100 người tham gia biểu tình.

Nguyên nhân dẫn đến cái kết cục bi thảm như ngày hôm nay của tổng thống Yanukovich, theo chúng tôi thì có mấy lý do, một là ông ta và đảng cầm quyền không hề có một dự án chính trị nào để phát triển đất nước. Ông ta đắc cử tổng thống là nhờ vào sự xung đột của phe dân chủ (giữa cựu tổng thống Yushenko và bà cựu thủ tướng Timoshenko), chính vì không có tư tưởng chính trị dẫn đường nên khi nắm được quyền lực thay vì phục vụ nhân dân ông ta và phe nhóm ra sức tham nhũng, thâu tóm các doanh nghiệp đang hoạt động có hiệu quả. Ông ta làm chính trị để tham nhũng và cướp bóc chứ không phải để phụng sự nhân dân. Thứ hai, ông ta đã trả thù và đàn áp đối lập một cách không nhân nhượng. Đối thủ chính của ông ta, bà Timoshenko bị kết án 7 năm tù vì một tội danh mơ hồ là “lạm dụng quyền lực”, nhiều bộ trưởng và chính khách bị truy nã nên phải sống lưu vong như quyền bộ trưởng nội vụ Avakov (ông ta là cựu tỉnh trưởng Kharkov thời Yushenko, bị truy bức nên phải sống lưu vong tại Ý). Trong khi đó lẽ ra ông ta cần phải tiến hành Hòa giải dân tộc, Hòa giải chính trị để đoàn kết quốc gia. Sau này, trước khi bị phế truất ông ta đã kêu gọi và thành lập hội đồng Hòa Giải Dân Tộc để chấm dứt biểu tình nhưng mọi sự đã muộn.
Dư luận thế giới và Việt Nam mấy ngày qua đều dành sự quan tâm đặc biệt cho tình hình Ukraina. Nhiều câu hỏi và dự đoán được đặt ra cho tương lai Ukraina. Điều đầu tiên mà nhiều blogger Việt Nam đã nhanh chóng nhận ra đó là sự bẽ bàng của tổng thống Nga Putin. Putin đã thắng EU trong hiệp đầu khi ông bất ngờ quyết định “đầu tư” cho Yanukovich một gói cứu trợ khổng lồ là 15 tỉ đôla và hạ giá khí đốt 1/3 mà không kèm theo điều kiện gì. Thế nhưng Thế vận hội Mùa Đông tại Sochi chưa bế mạc thì chính quyền Yanukovich đã tan rã. Hình ảnh rực rỡ của thế vận hội không thể nào át đi được âm thanh của tiếng súng và khói lửa tại quảng trường Độc Lập ở thủ đô Kiev. Một liên minh Âu-Á mà ông ta mơ tưởng đã tan thành mây khói. Mô hình thiếu dân chủ và sống bằng tài nguyên khoáng sản của Putin không còn đủ hấp dẫn để lôi kéo bất cứ ai, ngoài mấy nước độc tài. Người Việt Nam chúng ta cũng nên chấm dứt sự sùng bái (thiên về cảm tính) dành cho Putin và mô hình độc đoán của nước Nga. Putin không mạnh như mọi người vẫn nghĩ. Đừng lo chuyện Putin sẽ can thiệp quân sự để giữ Ukraina trong quĩ đạo của mình. Nước Nga không đủ sức và uy tín để duy trì một cuộc chiến tranh với qui mô lớn trên diện rộng với Ukraina.
Đối với chính quyền Việt Nam thì bài học đắt giá dành cho họ đó là không nên lươn lẹo trong các chính sách đối ngoại, đu dây không phải là một phương pháp hành xử đúng đắn. Ảo tưởng trục lợi của Yanukovich bằng cách đu dây giữa EU và Nga đã kết thúc trong bi thảm. Một chính quyền cần phải giữ gìn uy tín của mình, việc Yanukovich vào phút cuối đã quay ngoắt sang Nga và từ chối ký kết hiệp định liên kết với Châu Âu đã phải trả giá đắt. Một chính quyền đứng đắn phải đặt quyền lợi của nhân dân lên trên hết, làm chính trị là để phục vụ nhân dân chứ không phải để tham nhũng và cướp bóc. Một nhà nước không lương thiện, không uy tín, không được lòng dân thì trước sau gì cũng bị đào thải.
Một bài học cũng rất quan trọng mà chính quyền Việt Nam và các quan chức Việt Nam nhất là giới công an và quân đội cần phải nhớ, đó là, tuyệt đối không được dùng vũ lực để đối phó với chính nhân dân mình. Rõ ràng là đã có một nhóm nhỏ cực đoan tại Ukraina đã cố tình tấn công và khiêu khích cảnh sát nhưng do mất sáng suốt và kiên nhẫn nên Yanukovich đã phản công mạnh mẽ khiến gần 100 người chết và thế là tình hình mất kiểm soát, mọi kênh đối thoại bị cắt đứt, chính quyền trung ương nhanh chóng bị tan rã và rồi ông Yanukovich và cựu bộ trưởng nội vụ bị truy nã quốc tế vì mọi trách nhiệm về cái chết của những người biểu tình sẽ đổ lên đầu họ.
Bài học cho giới trung lưu và các doanh nhân giàu có tại Việt Nam đó là không thể nào sống yên ổn và hạnh phúc trong một đất nước thiếu dân chủ, mất tự do và hố ngăn cách giàu nghèo quá lớn. Nghèo khó sẽ sinh ra bất ổn và bạo loạn xã hội, khi đất nước loạn lạc thì sự giàu có của các nhà tài phiệt sẽ là mục tiêu đầu tiên mà những người cùng khổ nhắm đến. Trước những cái đầu rỗng và những cái bụng đói thì mọi sự chính đáng hay luân thường đạo lý đều không có giá trị. Giới doanh nhân giàu có tại Việt Nam hãy hiểu điều đó để quan tâm nhiều hơn đến tình hình chính trị của đất nước và nên ủng hộ phong trào dân chủ đối lập tại Việt Nam. Sỡ dĩ cuộc biểu tình ôn hòa của người dân Ukraina có thể diễn ra suốt hơn ba tháng qua là nhờ sự ủng hộ về tiền bạc và vật chất của giới trung lưu và tài phiệt Ukraina, nổi tiếng trong số đó có tỉ phú Poroshenko, chủ của hãng bánh kẹo nổi tiếng Roshen, ông cũng là ứng cử viên sáng giá cho chức thủ tướng lâm thời. Triệu phú Avakov, quyền Bộ trưởng nội vụ chính phủ lâm thời…
Đấu tranh bất bạo động sẽ đặt chính quyền vào thế bất bạo động, nếu chính quyền dùng bạo động để chống lại người biểu tình bất bạo động thì chính quyền đó sẽ mất hết uy tín và người biểu tình sẽ lôi kéo thêm được nhiều người đang lưỡng lự và cách mạng sẽ thành công.
Bài học lớn nhất dành cho phong trào dân chủ đối lập tại Việt Nam đó là muốn chiến thắng các nhà độc tài thì phải có đoàn kết và phải có tổ chức. Không có tổ chức và một sự đồng thuận cao thì phong trào đối lập tại Ukraina đã không thể thành công. Ba đảng lớn nhất của đối lập Ukraina là đảng Tổ quốc của Yashennhiuk, đảng Udar của cựu vô địch quyền anh Vitali Klichsko và đảng tự do của Tiagnibog đã đoàn kết và sát cánh bên nhau suốt thời gian qua và họ đã nhận được sự ủng hộ hết mình của dân chúng. Sự dấn thân và niềm tin của họ đã lay động được đám đông.
Một bài học quan trọng nữa là không có chính quyền nào là quá mạnh và là bất khả thảm bại. Đấu tranh bất bạo động hoàn toàn có thể mang đến thắng lợi. Chỉ cần tập hợp được khoảng 50.000 người và duy trì được áp lực một thời gian là cách mạng có thể thành công. Một bài báo cho rằng chỉ cần từ 3,5% đến 5% dân số đứng lên chống lại một chế độ là chế độ đó sụp đổ. Đấu tranh bất bạo động sẽ đặt chính quyền vào thế bất bạo động, nếu chính quyền dùng bạo động để chống lại người biểu tình bất bạo động thì chính quyền đó sẽ mất hết uy tín và người biểu tình sẽ lôi kéo thêm được nhiều người đang lưỡng lự và cách mạng sẽ thành công. Một điều cũng cần nhắc lại là tiền bạc tuy quan trọng nhưng nó là thứ chia rẽ nhiều hơn là để gắn kết các tổ chức chính trị hay con người lại với nhau. Chính quyền Ukraina và các thành viên của nó rất giàu có nhưng tan rã rất nhanh, hơn cả mọi dự đoán. Trong khi những người biểu tình đều nghèo khổ nhưng họ đã chiến thắng vì họ có một niềm tin rất lớn vào tương lai, vào chính nghĩa.
Tương lai của Ukraina vẫn còn bấp bênh. Không thể ngày một ngày hai là mọi chuyện có thể tốt ngay lên được. Cần có thời gian và chính quyền mới phải có bản lĩnh lẫn quyết tâm. Thách thức đối với chính quyền mới vẫn còn ngổn ngang trước mặt. Rất nhiều việc cần phải làm. Tuy nhiên việc đầu tiên và quan trọng nhất cần làm đó là Hòa giải dân tộc, hòa giải chính trị để tạo sự đoàn kết quốc gia, dân tộc. Sự khác biệt giữa hai miền Đông-Tây của Ukraina vẫn còn rất lớn. Chúng ta hy vọng và tin tưởng rằng một chính quyền dân chủ sẽ biết cách giải quyết mọi vấn đề một cách ổn thỏa. Minh bạch, lương thiện, cởi mở  sẽ khiến người dân đồng cảm và chia sẻ với chính phủ. Mọi sự gian dối hay thủ đoạn sớm muộn sẽ thất bại.
Việt Hoàng


Không có nhận xét nào: