Theo báo ‘The Economist’

Khuấy đục biển xanh
Cho dùđược Hoa Kỳ hậu thuẫn, Phi
 Luật Tân thừa biết rằng sẽ trầy da
 tróc vảy trong mọi trạm chán quân sự.
 “… Vào ngày 01/07, hàng trăm người đã tập họp xuống đường tuần hành để phản đối những yêu sách của Trung Quốc trên quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Cũng như Trung Quốc, Việt Nam thường không dung thứ những cuộc biểu tình của quần chúng. Nhưng lần này, công an đã không làm gì nhiều để can thiệp…”
Ngay vào lúc các quốc gia Nam-Á thở phào nhẹ nhỏm – sau khi cả Trung Quốc lẫn Phi Luật Tân đã tỏ ra nhượng bước trong
cuộc đụng độ trên Biển Đông – thì cơn sốt trong mối quan hệ Trung-Việt lại tăng nhiệt vì những tranh chấp trên vùng biển này. Trong những ngày qua, Trung Quốc và Việt Nam lại diệu võ dương oai trước những đề tài liên quan đến chủ quyền trên các quần đảo và quyền thăm dò/khai thác dầu hỏa. Thậm chí, hai quốc gia này cũng đã có chỉ dấu đi đến giải pháp quân sự cho những tranh chấp láng giềng. Chẳng ai dự đoán một cuộc chạm súng. Nhưng hận thù, được tích luỹ từ lâu đời, giữa Trung Quốc và Việt Nam có thể làm rạn nứt thêm khu vực.

Trước đó, tình hình căng thẳng giữa Phi Luật Tân và Trung Quốc trong nhiều tuần đã giảm đi. Nó cho thấy đôi bên đã hiểu được rằng có thể mất mát rất nhiều nếu tiếp tục cãi vả về chủ quyền trên bãi cạn Hoàng Nham (Scarborough). Cho dù được Hoa Kỳ hậu thuẫn, Phi Luật Tân thừa biết rằng sẽ trầy da tróc vảy trong mọi trạm chán quân sự. Trung Quốc, trong cơn thịnh nộ, vẫn lo lắng rằng hành động phô trương thanh thế sẽ gây tổn thương cho hình ảnh của họ và sẽ khiến các quốc gia Nam-Á quay lưng nhìn về Hoa Kỳ để tìm lấy một môi trường an ninh. Phi Luật Tân cho biết đã rút hai tuần duyên hạm khỏi bãi cạn vào ngày 15/06 vì lý do thời tiết. Tàu Trung Quốc cũng hành động tương tự, cho dù khó có thể biết được họ đã rút hết đi chưa.

Nhưng những lắng động trong khu vực không duy trì được bao lâu. Vào ngày 21/06, Quốc hội Việt Nam đã thông qua bộ Luật Biển và tái khẳng định chủ quyền của quốc gia này trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Trung Quốc tuyên bố đây là một hành động vi phạm quan trọng chủ quyền của họ. Trung Quốc đã trả đũa bằng cách ra quyết định nâng lên hàng “địa khu” đơn vị hành chánh hiện quản lý hai quần đảo và hầu hết các đơn vị hành chánh quản lý khu vực Biển Đông. Bắc Kinh mô tả đơn vị hành chánh Tam Sa, là một thành phố cấp “địa khu” lớn nhất Trung Quốc (Với khoảng chừng vài trăm ngàn người, dân số của Tam Sa còn ít hơn số chim hải âu. Ngoài ra, phạm vi lãnh thổ của “địa khu” này cũng được quy định rất mập mờ và chỉ bao gồm lãnh hải). Một vài người sử dụng internet Trung Hoa đang tranh luận và cố gắng tiên đoán xem ai sẽ là tỉnh trưởng tương lai của “địa khu” này. Tuy nhiên, những tin đồn được chuyển tải trên mạng về một tỉnh trưởng – xuất thân là một nhà thủy học 45 tuổi – đã bị xem như một tin tức… cuội.

Độ căng thẳng càng gia tăng vào cuối tháng 06 với tuyên bố của CNOOC (China National Off-shore Oil Company), một công ty dầu hỏa nhà nước Trung Hoa. CNOOC cho biết đã đem ra đấu thầu 9 khu vực thuộc vùng mà Trung Quốc gọi là Nam Hải để thăm dò và khai thác dầu hỏa và khí đốt. Theo PetroVietnam, một công ty dầu hỏa nhà nước, những khu vực này nằm sâu vào 37 hải lý (68 cây số) bờ biển Việt Nam. Ông Carlyle Thayer, thuộc Đại học New South Wales, nhận định rằng thái độ của CNOOC chắc chắn là một sự “khoa tay múa chân chính trị” để phản ứng việc Việt Nam ban hành bộ Luật Biển. Trong quá khứ Trung Quốc đã bày tỏ mối quan ngại về việc bộ luật này được Việt Nam ban hành. Cũng theo ông Thayer, trong tình hình tranh chấp hiện nay, việc đấu thầu của Trung Quốc sẽ không được các công ty dầu hỏa hưởng ứng.

Tuy nhiên, đáng lo hơn là việc đôi bên đã đưa ra nhiều dấu hiệu cho thấy họ sẽ bảo vệ yêu sách của mình bằng vũ lực. Vào ngày 28/03, Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết đã đưa vào hoạt động

Quốc hội nước CHXHCNVN thông qua Luật Biển

những tuần duyên hạm với khả năng tác chiến trên Biển Đông. Trước đó, Việt Nam đã tuyên bố đang hướng dẫn những phi vụ tuần tra trên quần đảo Trường Sa. Về bề nổi, những động thái tương tự ẩn mình dưới những sinh hoạt hàng ngày. Nhưng trên phương diện quân sự, Trung Quốc đã giao tranh với Việt Nam nhiều hơn, so với bất kỳ quốc gia nào khác. Cuộc chạm trán quan trọng gần đây nhất đã diễn ra tại Trường Sa vào năm 1988 và đã đem lại hơn 70 tử vong cho phía Việt Nam. Vào thời điểm này, Việt Nam vẫn còn là một đồng minh anh em của Liên Xô. Kể từ đó, quan hệ ngoại giao đã được cải thiện nhiều, tuy nhiên hiềm khích vẫn tồn tại. Và Hà Nội đã gầy dựng những mối quan hệ quân sự với Hoa Thịnh Đốn, trước con mắt ưu phiền của Bắc Kinh.

Không bên nào muốn căng thẳng tiếp tục leo thang. Ngoại giao Trung Quốc đã cố gắng phơi bày một hình ảnh thân thiện sau khi đợt “ưỡn ngực vận công” trên vấn đề Biển Đông – vào năm 2009 và 2010 – đã nâng cao mối lo ngại của khu vực. Thái độ này cũng đã gây tổn thương cho cố gắng chứng minh Trung Quốc đang hài hòa vươn mình lớn dậy.

Vào giữa tháng 07 sắp đến, các Bộ trưởng Bộ Ngoại giao của các quốc gia ASEAN – cũng như Ngoại Trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton và Dương Kiết Trì, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc – sẽ nhóm họp tại Nam Vang, thủ đô Cao Miên. Lần này, Trung Quốc muốn tránh một cuộc đụng độ như cách đây 2 năm khi bà Clinton đã khẳng định rằng, đối với Hoa Kỳ, Biển Đông là một quan tâm có tầm hạng quốc gia. Tuyên bố này đã tập hợp được những quốc gia đối nghịch với Trung Quốc trên vấn đề Biển Đông.

Khai thác lòng yêu nước của đại chúng là một trò chơi nguy hiểm. Tại Hà Nội và Tp. Hồ Chí Minh, vào ngày 01/07, hàng trăm người đã tập hợp xuống đường tuần hành để phản đối những yêu sách của Trung Quốc trên quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Cũng như Trung Quốc, Việt Nam thường không dung thứ những cuộc biểu tình của quần chúng. Nhưng lấn này, công an đã không làm gì nhiều để can thiệp.

Ngày 04/07, tờ Trung Hoa Hoàn Cầu Thời Báo (China Global Times), một tờ báo chủ xướng thái độ duy dân tộc, đã dùng mục Thư tòa soạn để xỉ vả cả Việt Nam lẫn Phi Luật Tân (đã một lần nữa đi quá đà khi Phi Luật Tân lên tiếng cho rằng sẽ yêu cầu Hoa Kỳ đưa vào hoạt động những phi cơ trinh sát và thám báo trên những vùng tranh chấp). Tờ báo cho rằng Trung Quốc cần thận trọng phản hồi, nhưng Việt Nam và Phi Luật Tân xứng đáng một nhận lấy một bài học. Hoàn Cầu Thời Báo cũng cảnh cáo rằng nếu họ đi quá xa trong việc khiêu khích, một cuộc công kích sẽ diễn ra.

Đảng CSVN hãy hành động sao cho xứng đáng với lòng yêu nước của người dân Việt Nam

Giới cầm quyền Bắc Kinh không muốn tình cảm duy dân tộc bùng nổ vì nó có thể đem lại hậu quả phản tác dụng, nếu Bắc Kinh không thoả mãn được những đòi hỏi của quần chúng. Có rất nhiều bất định vào lúc mà Trung Quốc đang chuẩn bị một thay đổi sâu rộng về nhân sự lãnh đạo, vào mùa thu năm nay. Các nhân vật đang có gắng tranh thủ ngồi vào ghế cầm quyền không muốn tỏ ra khiếp nhược. Tờ Hoàn Cầu Thời Báo bực mình cho rằng “nếu tranh chấp hai quần đảo xảy ra vào thời đại đế chế (của Trung Hoa), chắc chắn vấn đề sẽ được giải quyết một cách dễ dàng”.

The Economist
Nguyễn Gia Dương chuyển ngữ

Không có nhận xét nào: